Acoustic108
คุยเฟื่องเรื่องอะคูสติก
พบกับประวัติกีต้าร์แต่ละยี่ห้อ,
เรื่องที่ต้องรู้ทุกเรื่องเกี่ยวกับกีต้าร์ และส่วนประกอบกีต้าร์,
เรื่องของ Ukulele,
เรื่องที่ต้องรู้เกี่ยวกับอุปกรณ์อัดเสียง, Computer Music และ Studio
|
Control Room:
แนวคิดในการออกแบบห้องทำงานด้านเสียง |
|
|
 |
การออกแบบห้องบันทึกเสียง ห้องทำงานด้านเสียง
หรือที่เรียกกันว่า
"Control Room"
เป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนมากๆ เพราะหลายครั้ง
ที่ลักษณะเสียงออกมาผิดเพี้ยนจากต้นฉบับไปมาก
เมื่อเราทำงานจากห้องนึง แล้วไปเปิดอีกห้องนึง
ดังนั้น ความเข้าใจเรื่องทิศทางของเสียง
การสะท้อนของเสียง ชนิดของวัสดุที่นำมาใช้
มีความจำเป็นอย่างมากที่เราต้องทำความเข้าใจกันอย่างยิ่ง
การออกแบบห้องที่ดีนั้น
มีพื้นฐานอยู่ที่ห้องต้องมีค่าความก้องของเสียง(decay
time) น้อยกว่า 1 วินาที และไม่ก่อให้เกิดอาการ
Resonance โดยความก้องที่ย่านความถี่ ไม่ควรจะเกิน
7 KHz
หรือมากจนสังเกตได้ด้วยการฟังเสียงพูดคุยปกติ
หรือการเปิดเพลงฟัง
ขนาดของห้อง
ห้องที่ดีควรเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
เพราะจะให้สมดุลของความถี่เสียงที่ดี
โดยเฉพาะย่านความถี่ต่ำจะอิ่มเอม
และลงได้ลึกกว่าห้องลักษณะอื่นๆ
ห้องที่ไม่ได้เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้ามักเจอปัญหาเรื่องความถี่ต่ำที่บวม
และลงได้ไม่ลึก และย่านกลางจะโด่งเป็นพิเศษ
ดังนั้นจึงควรทำห้องให้เป็น
สี่เหลี่ยมผืนผ้าตั้งแต่การออกแบบจะดีกว่ามาแก้ที่ปลายเหตุด้วยการใช้
EQ มาแก้ หรือการใช้พื้นผิวของห้องมาแก้นะครับ
ความสูงของห้อง
การออกแบบเพดานที่ดี ก็ไม่ควรมองข้ามไป
เพราะจะทำให้ผู้ฟังได้รับฟังเสียงที่แท้จริงจากมอนิเตอร์นั้น
ๆ ให้มากที่สุด โดยความสูงของห้อง
ควรต้องเผื่อความสูงไว้ด้วย
เพราะต้องมีการทำเพดานชั้นที่ 2
ขึ้นมาเพื่อเน้นความลาดเอียงให้ถูกต้องตามหลักการสะท้อน
และการบีบอัด
เพราะจะทำให้เสียงที่ออกมาจากมอนิเตอร์
พุ่งตรงมายังผู้ฟังให้มากที่สุด
|
|
 |
เพดาน แบ่งเป็น 2 แบบ ได้แก่
1. เพดานเอียง Dual
Slope
คือเพดานที่มีความเอียงอยู่ด้วยกัน 2 ช่วง คือ
ช่วงแรก จะเอียงกดลงมายังจุดที่วางลำโพง จุดที่ 2
จะเอียงหงายขึ้นออกจากจุดที่วาง Mixer
การเอียงช่วงแรก
เพื่อเพิ่มความเข้มของเสียงบริเวณนั้นเพิ่มขึ้น
ทำให้เสียงมีมวลเพิ่มขึ้น
และเดินทางออกมาได้รวดเร็ว
และความถี่ทุกย่านจะวิ่งออกมาได้ดีขึ้น
เพราะเมื่อเสียงดังออกมาจากลำโพง
ก็จะวิ่งกระทบเพดานที่เอียงลงมา
และพุ่งสู่ผู้ฟังได้เร็ว
ทำให้เสียงมีทิศทางที่ชัดเจน ไม่วิ่งสะเปะสะปะ
ส่วนการเอียงชั้นที่ 2 นั้น
เพื่อช่วยให้เสียงที่สะท้อนเมื่อผ่านผู้ฟัง
จะสะท้อนออกไปอย่างรวดเร็ว
เพื่อลดอาการเรโซแนนซ์ด้วย
การเอียงตรงจุดนี้
อย่าทำมุมเอียงเกินจุดที่นั่งฟัง
เพราะจะทำให้จุดนั่งฟังที่ดี หรือ Sweet Spot
หายไปด้วย
ก่อนที่จะหาจุดทำมุมเอียง
ควรหาตำแหน่งที่วางมิกเซอร์ที่แน่นอนซะก่อน
ไม่งั้นหากทำมุมไม่ดี
ก็จะทำให้ไม่เกิดประโยชน์อะไรขึ้นมาเลยนะ
2. เพดานขั้นบันได
แบบนี้จะยาก และแพงกว่าแบบแรก
เพราะเป็นการทำเพดานเอียงซ้อนกัน 2 ครั้ง
และมุมในการเอียงเท่ากัน การทำเพดานแบบนี้
เพื่อลดการขนานกันกับพื้นห้อง
โดยในส่วนที่วางลำโพง จะทำมุมเอียงขึ้นไป
การทำมุมเอียงแบบนี้เพื่อรีดความเข้มของเสียงที่ออกมาจากลำโพงได้รวดเร็วและมีเพดานซ้อนขึ้นมาอีกชั้นนึง
บริเวณกึ่งกลางของมิกเซอร์เลย
เมื่อทำเพดานซ้อนเพดานแบบนี้
จะมีช่องว่างระหว่างเพดาน
โดยเราต้องใส่แผ่นใยแก้วหรือแผ่นใยหินเพื่อลดเสียงสะท้อนและซับเสียงในจุดนี้
เสียงที่ได้จากเพดานแบบนี้ จะโปร่ง
และกว้างกว่าแบบแรก
จะทำเพดานแบบใดก็พิจารณาให้เหมาะสมกับความสูงของห้องเราเป็นหลักละกัน
ถ้าห้องไม่ใหญ่นัก ก็ใช้เพดานแบบแรก
ถ้าห้องค่อนข้างใหญ่ ก็ใช้แบบที่สองดีกว่า
ค่าความก้อง
เมื่อออกแบบห้องเรียบร้อยแล้ว
ก่อนที่จะเริ่มบุวัสดุซับเสียง
เราต้องวัดค่าความก้องของห้องซะก่อน
ไม่ใช่ใส่วัสดุซับเสียงลงไปเลย
เพราะจะเป็นผลเสียอย่างแรงต่อความถี่ย่านต่าง ๆ
ที่ขาดหายไป
ค่าความก้องของห้อง มีข้อดีข้อเสีย ข้อดีคือ
ทำให้ความถี่ย่านกลางขึ้นไปถึงสูงมีการกระจายเคลื่อนไหวที่ดี
มีผลให้เครื่องดนตรีอคูสติกทั้งหลาย แล้วสดใส
กระฉับกระเฉง และอิ่มเอมดี
ข้อเสียถ้ามีความก้องมากเกินไป จะทำให้ต้นเสียง
ไม่เป็นตัวเป็นตน เหมือนเราใส่ REVERB
มากไปในเพลงนั่นเอง
การวัดค่าความก้องของเสียง
ทำได้โดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า Reverb Time
เช่นพวก Spectrum Ananlyzer โดยค่าความก้องที่ดี
ไม่ควรเกิน 0.8 วินาที และไม่ต่ำกว่า 0.2 วินาที |
|
 |
|
|
การดูด หรือ ซับเสียง
การวางวัสดุซับเสียงถือเป็นเรื่องสำคัญทีเดียว
เพราะถือเป็นขั้นตอนของการปรับแต่งเสียง
แนวคิดกว้าง ๆ ในการวางวัสดุซับเสียง
ก็คือควรติดวัสดุซับเสียงด้านหลังลำโพงจะดีที่สุด
เพราะจะลดการสะท้อนแรกเริ่ม(Early Reflex)
เป็นผลให้เสียงที่ออกจากลำโพงมีความคม
ชัดมากขึ้น ส่วนด้านหลังผู้ฟัง
ไม่ควรติดวัสดุซับเสียง
เพราะจะทำให้การสะท้อนเสียงในห้องมีอัตราความดังเพิ่มมากขึ้น
มีมิติมากขึ้น
และทำให้การผสมผสานความถี่ย่านต่าง ๆ
มีความสดขึ้นด้วย
แนวคิดเล็ก ๆ น้อย ๆ เหล่านี้
คงจะเป็นประโยชน์แก่ทุกคน ไม่มากก็น้อย
สำหรับผู้ที่กำลังจะออกแบบสร้างห้องทำงานด้านเพลงนะครับ |
โดย:
ยรรยง กนกโชติ (BlueMoon) |
|
|
