Acoustic 108

ตอนที่ 2 Gypsy jazz guitar   Django Reinhardt’s Gypsy Jazz ต่อจากคราวที่แล้ว คราวนี้จะมาว่ากันถึงประวัติของ "Django" และการตั้งวง "The Quintet of the Hot Club of France"   Django Reingardt   เกิดเมื่อวันที่ 23 มกราคม ค.ศ.1910 ในชุมชุนยิปซีของเมือง Liberchies ประเทศเบลเยี่ยม พออายุได้ 4 ปี สงครามโลกครั้งที่ 1 ก็เกิดขึ้น พ่อแม่จึงพา Django อพยพหนีภัยสงครามลงไปทางใต้ของยุโรป รอจนกระทั่งสงครามโลกยุติลง ถึงปี ค.ศ.1919 ครอบครัวของ Django จึงเดินทางกลับมาปักหลักอยู่ทางตอนใต้ของกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส Django เริ่มหัดเล่นดนตรีด้วยแบบโจตั้งแต่อายุ 12 ปี โดยได้เข้าร่วมเล่นกับวงดนตรีของพ่อกับลุง และขยับขยายไปเล่นกับวงอื่นๆ ของฝรั่งเศสที่เล่นตามงานเต้นรำ อุบัติเหตุไฟไหม้เกวียนที่พักของ Django เมื่อปี ค.ศ.1928 ทำให้ Django บาดเจ็บสาหัสที่ขาขวาและนิ้วมือซ้าย จึงจะต้องนอนพักฟื้นอยู่ 18 เดือน อุบัติเหตุดังกล่าวทำให้นิ้วนางและนิ้วก้อยมือซ้ายของเขาพิการใช้งานไม่ได้ แต่ไม่ได้เป็นอุปสรรคต่อการเล่นกีตาร์แต่อย่างใด Django ฝึกหัดใช้นิ้วมือซ้ายที่เหลือให้สามารถเล่นกีตาร์ได้อย่างมหัศจรรย์ยิ่งกว่าคนมีนิ้วดีครบห้านิ้ว หลังจากนั้นเขาจึงกลับไปใช้ชีวิตนักดนตรีอาชีพอีกครั้ง   วง The Quintet of the Hot Club of France วงดนตรีแจ๊สของ Django และผองเพื่อนอีก 4 คน กำเนิดขึ้นปี ค.ศ.1934 อีกหนึ่งปีต่อมาก็มีชื่อเสียงโด่งดังไปถึงประเทศต้นฉบับดนตรีแจ๊สคือ อเมริกา วงดนตรีวงนี้ตระเวนเล่นไปทั่วยุโรป จนถึงปี ค.ศ.1939 สงครามโลกครั้งที่ 2 ก็ก่อตัวขึ้นทำให้วง The Quintet of the Hot Club of France ต้องเลิกราไป เพราะการแยกตัวกันระหว่าง Stephane Grappelli มือไวโอลินและตัว Django เอง ปีต่อมา Django ตั้งวง The Quintet of the Hot Club of France ขึ้นอีกครั้งที่ฝรั่งเศส โดยไม่มี Stephance มือไวโอลินแต่มี Hubert Rostaing มือคลาริเนต เข้ามาเล่นแทน วงดนตรีของ Django ยังคงโด่งดังและมีงานแสดงตลอดช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2  และหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 มีนักดนตรีแจ๊สจากอเมริกามาหากินในฝรั่งเศสมากมายทำให้ Django ได้มีโอกาสร่วมเล่นดนตรีแจ๊สกับนักดนตรีแจ๊สอเมริกันที่มีชื่อเสียงหลายคน ในที่สุด Django ก็ได้รับการติดต่อจาก Duke Ellingoton หัวหน้าวงดนตรี Big Band อเมริกัน ที่มีชื่อเสียงก้องโลก ให้เดินทางไปร่วมทัวร์คอนเสิร์ตในอเมริกา   ปี ค.ศ.1947 Django เดินทางกลับจากทัวร์คอนเสิร์ตในอเมริกาที่ไม่ค่อยประสบความสำเร็จนัก เพราะในอเมริกาดนตรี Swing กำลังหมดยุคลงไปแล้ว อย่างไรก็ดี Django ได้นำความสนใจในดนตรีแจ๊สแนว Bebop ที่กำลังโด่งดังเป็นเป็นอย่างมากในอเมริกากลับมาด้วย Django ได้พยายามผสมผสานดนตรีแนว Swing ที่เคยเล่นอยู่กับแนว Bebop เข้าด้วยกันพร้อมกับหันมาหัดเล่นกีตาร์ไฟฟ้า แต่แนวทางของ Django ไปไกลเกินกว่าที่กลุ่มแฟนเพลงเดิมๆ ในฝรั่งเศสจะตามได้ทันทำให้ Django เริ่มหมดความนิยม   ปี ค.ศ.1953 Norman Granz นักดนตรีแจ๊สและโปรโมเตอร์ดนตรีแจ๊สชาวอเมริกัน พยายามที่จะดึงดนตรีแจ๊สกลับมาสู่ความนิยมด้วยการจัดโครงการทัวร์คอนเสิร์ต     แจ๊สรอบโลกใช้ชื่อว่า Jazz at the Philharmonic และได้ติดต่อให้ Django เข้าร่วมคอนเสิร์ตครั้งนี้ด้วย Django สนใจอย่างมาก แต่ยังไม่ทันที่ทัวร์ดังกล่าวจะเริ่มต้น เช้าตรู่ของวันที่ 15 พฤษภาคม ปีนั้นเอง Django ก็เสียชีวิตด้วยโรคหัวใจวายเฉียบพลันในโรงพยาบาลของเมือง Fontainebleau ใกล้เมือง Samois Sur Seine ซึ่งเป็นบ้านหลังสุดท้ายของเขา Dizzy Gillesple นักเป่าทรัมเป็ตชาวอเมริกัน หัวหอกของดนตรีแนว Bebop ซึ่งเคยมีโอกาสได้ไปแสดงดนตรีที่กรุงปารีสในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 กล่าวว่า หาก Django ไม่ได้เสียชีวิตไปตั้งแต่ปี ค.ศ.1953 แต่ยังคงมีชีวิตยืนยาวต่อมา ทฤษฎีดนตรีแจ๊สที่พวกเราเล่นกันอยู่ทุกวันนี้จะต้องเปลี่ยนไปอย่างแน่นอน   ดนตรีที่ Django Reinhardt เล่นกับวง The Quintet of the hot club of France จนโด่งดังนั้นปัจจุบันเรียกกันว่า Gypsy Jazz สาเหตุเนื่องจาก พวกยิปซีที่นิยม Django หรืออาจเรียกว่าลูกหลานของ Django พากันเล่นเลียนแบบแนวที่ Django เคยเล่นไว้ ความหมายของ Gypsy Jazz จึงหมายถึงดนตรีแจ๊สแนวที่ Django เคยเล่นไม่ใช่ดนตรีแจ๊สผสมกับดนตรียิปซีอย่างที่บางคนเข้าใจจริงจริงแล้ว พวกยิปซีไม่เคยเรียกตัวเองว่า Gypsy คำว่า Gypsy มาจากคำที่คนยุโรปเรียกพวกที่อพยพมาจากอินเดียตอนเหนือผ่านตะวันออกกลางขึ้นมาสู่ยุโรปเมื่อราวพันปีก่อนนี้ เข้าใจว่าเพี้ยนมาจาก Egypt ซึ่งเป็นความเข้าใจในสมัยนั้นว่า พวกร่อนเร่หน้าตาคล้ายแขกพวกนี้คือพวกอียิปต์ พวกยิปซีแผ่กระจายไปสู่แถบต่างต่างของยุโรป พวกที่อยู่ในยุโรปตอนบน แถบฝรั่งเศส เบลเยี่ยม ฮอลแลนด์ และเยอรมนี เรียกตัวเองว่า Manouche หรือ Sinti พวกนี้คือบรรพบุรุษของ Django ดังนั้น ดนตรีที่ Django เคยเล่นไว้ ปัจจุบันจึงมีผู้เรียกกันอีกอย่างว่า Jazz Manouche เพื่อหลีกเลี่ยงคำว่า Gypsy ที่พวกยิปซีไม่ใช้เรียกตนเอง  บางคนเรียกดนตรีแนวนี้ว่า Hot Club Music เพื่อให้ชัดเจนลงไปเลยว่า เป็นดนตรีแนวเดียวกับวง The Quintet of the Hot Club of France เคยเล่นไว้   ปัจจุบันมีวงดนตรีที่ตั้งขึ้นเพื่ออนุรักษ์การเล่นดนตรีแนวนี้มากมายทั้งในยุโรป อเมริกา และเอเชีย และหลายวงตั้งชื่อคำหน้าว่า Hot Club เพื่อประกาศแนวทางของวงอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็น Gypsy Jazz หรือ Jazz Manouche  หรือพวกอเมริกันยุคเก่าเรียกว่า Gypsy Swing นี่คือดนตรีที่ Django และ Stephane ให้กำเนิดไว้ตามคำพูดที่ Django เคยบอก กับ Stephane ก่อนจะตัดสินใจตั้งวงว่า เรามาตั้งวงออร์เคสตร้าเล็กๆ กันเถอะ เล่นด้วยเครื่องสายอย่างเดียวไม่มีกลอง ไม่มีทรัมเป็ต ทิ้งท้ายไว้แค่นี้ก่อน ยังไงต้องคอยติดตามตอนต่อไปว่าถนนสายดนตรีเส้นนี้ จะเป็นอย่างไร... * หากท่านต้องการจะซึมซับแนวดนตรีนี้ ขอแนะนำให้หาหนังเรื่อง Sweet and londown รายละเอียดที่เมนู Music & Movies นะครับ   กลับหน้าแรก Acoustic 108